راضیه مکوندی

پژوهشگر حوزه زنان و خانواده

زنی را تصور کنید که از صبح زود روزش را با آماده‌کردن صبحانه، رسیدگی به فرزندان، انجام کارهای خانه و یا رفتن به محل کار آغاز کرده است. او ساعت‌ها درگیر مسئولیت‌های شغلی یا خانگی بوده و تا پایان روز هم باید امور مربوط به خانه و خانواده را پیگیری نماید. در پایان چنین روز خسته‌کننده‌ای، اگر همسرش نه خستگی او را ببیند، نه درباره حالش بپرسد و نه مسئولیتی از دوش او بردارد، چه اتفاقی می‌افتد؟ پاسخ روشن است؛ تکرار این بی‌توجهی‌های روزمره می‌تواند به دلخوری، احساس تنهایی، نارضایتی و درنهایت افزایش تعارضات خانوادگی منجر شود.

خانواده برای حفظ آرامش و پایداری، بیش از هر چیز به رابطه‌ای مبتنی بر احترام، همدلی و مسئولیت‌پذیری متقابل نیاز دارد. در این میان، حمایتگری مردان از همسرانشان یکی از عوامل مهم در تقویت روابط عاطفی و پیشگیری از اختلافات خانوادگی است؛ این حمایت‌ها را نباید صرفاً به تأمین هزینه‌های زندگی محدود کرد؛ بلکه مجموعه‌ای از رفتارها، تصمیم‌ها و همراهی‌ها، به زن احساس امنیت، ارزشمندی و مشارکت می‌بخشد.

در زندگی مشترک، زنان با مسئولیت‌ها و نقش‌های مختلفی روبه‌رو هستند. برخی در کنار وظایف خانوادگی، شاغل‌اند و باید میان کار بیرون از خانه و مسئولیت‌های زندگی شخصی تعادل برقرار کنند. گروهی دیگر خانه‌داری و مراقبت از اعضای خانواده را به عنوان فعالیت اصلی خود برگزیده‌اند و بخش قابل توجهی از وقت و توانشان را صرف اداره امور خانه می‌کنند. هر دو گروه این زنان به حمایت همسر نیاز دارند.

یکی از زمینه‌های شکل‌گیری تعارض در خانواده، نادیده‌گرفتن فشارها و مسئولیت‌های زن است. اگر مرد تمام مسئولیت‌های خانه را وظیفه همسر بداند، به‌تدریج خستگی، احساس بی‌عدالتی و نارضایتی در رابطه شکل می‌گیرد. بروز چنین احساسی در زن، به‌خصوص زمانی که با مقایسه، سرزنش یا بی‌توجهی توسط همسرش همراه باشد، عزت‌نفس او و کیفیت رابطه زناشویی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

حمایتگری مردان در درجه اول به معنای دیدن و به رسمیت‌شناختن تلاش‌های همسر است. مردی که زحمات همسرش را در اداره‌ی خانه، تربیت فرزندان و مدیریت امور روزمره می‌بیند، با رفتار و گفتار خود نشان می‌دهد که این فعالیت‌ها را بدیهی و بی‌اهمیت نمی‌داند. همان‌طور که تلاش زن شاغل در محیط کار باید مورد توجه قرار گیرد، کار خانگی و مراقبتی نیز شایسته احترام و قدردانی است. این توجه، به‌ویژه برای زنانی که فعالیت‌هایشان کمتر در معرض دید جامعه قرار دارد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

البته حمایتگری به بیان محبت‌آمیز و قدردانی کلامی محدود نمی‌شود. مشارکت عملی در مسئولیت‌های خانه، همراهی در تربیت فرزندان، توجه به نیازهای عاطفی همسر و تقسیم منصفانه وظایف متناسب با شرایط زندگی، از جلوه‌های روشن این رفتار است. اگر همسر و فرزندان به این درک برسند که خانه فضایی مشارکتی است و همه‌ی اعضا باید در انجام امور روزمره‌ی خانه مشارکت فعال و مسئولیت‌پذیری آگاهانه داشته باشند آنگاه این نگاه به حمایتگریِ بیشتر اعضای خانواده و به‌ویژه مردان نسبت به همسرشان منجر خواهد شد.

گاهی رسیدگی به فرزندان، فراهم‌کردن فرصتی برای استراحت همسر یا پذیرفتن بخشی از کارهای روزمره می‌تواند از انباشته‌شدن خستگی و نارضایتی جلوگیری کند. این اقدامات کوچک، پیام مهمی دارند: مسئولیت زندگی مشترک برعهده‌ی هر دو نفر است.

بخش دیگری از حمایتگری به شیوه تصمیم‌گیری در خانواده مربوط می‌شود. مرد حامی کسی نیست که به جای همسرش تصمیم بگیرد یا با ادعای حمایت، اختیار او را محدود کند. حمایت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که زن در تصمیم‌های مرتبط با زندگی، آینده، فرزندان، مسائل مالی و حتی انتخاب‌های فردی خود نقش مؤثری داشته باشد. مشورت‌کردن، شنیدن نظر همسر و جدی‌گرفتن خواسته‌های او، احساس تعلق و مشارکت را تقویت می‌کند. در چنین فضایی، زن خود را عضوی مؤثر در خانواده می‌بیند، نه فردی که صرفاً باید از تصمیم‌های دیگران تبعیت کند.

این موضوع در مدیریت اختلافات زناشویی نیز اهمیت دارد. تعارض در هر خانواده‌ای ممکن است به وجود بیاید و لزوماً نشانه سستی رابطه نیست؛ مسئله اصلی، شیوه‌ی مواجهه با آن است. گاهی یک اختلاف ساده درباره‌ی هزینه‌ها، تربیت فرزندان یا رفت‌وآمدهای خانوادگی، به دلیل شیوه نامناسب گفت‌وگو به مشاجره‌ای طولانی تبدیل می‌شود. در این شرایط، مردی که به جای تحقیر، تهدید، سکوت طولانی یا تحمیل نظر خود، به گفت‌وگو روی می‌آورد، به حفظ آرامش خانواده کمک می‌کند. شنیدن بدون قضاوت، پرهیز از سرزنش و تلاش برای فهمیدن علت ناراحتی همسر، می‌تواند از عمیق‌شدن اختلاف جلوگیری کند.

همچنین حمایتگری به معنای همراهی در برابر فشارهای بیرونی است. دخالت‌های غیرضروری اطرافیان، مشکلات اقتصادی، انتظارات نامتعارف خانواده‌های دو طرف و قضاوت‌های اجتماعی گاهی رابطه زوجین را تحت فشار قرار می‌دهد. در این موقعیت‌ها، زن و شوهر باید بتوانند با حفظ احترام به خانواده‌های خود، درباره مرزهای زندگی مشترک به توافق برسند. مردی که در چنین شرایطی از حریم و جایگاه همسرش دفاع می‌کند و اجازه نمی‌دهد او در معرض بی‌احترامی قرار گیرد، به تقویت اعتماد میان زوجین کمک خواهد کرد.

البته نباید حمایتگری را مسئولیتی یک‌طرفه دانست. رابطه سالم بر پایه‌ی همراهی متقابل شکل می‌گیرد و همان‌طور که زنان در شرایط مختلف زندگی پشتیبان همسران خود هستند، مردان نیز باید این همراهی را در رفتار روزمره نشان دهند. هدف، ایجاد رابطه‌ای مبتنی‌بر رقابت یا محاسبه سهم هر یک نیست؛ بلکه رسیدن به درکی مشترک از مسئولیت زندگی و نیازهای دو طرف است.

درنهایت، باید توجه داشت که پیشگیری از تعارضات خانوادگی صرفاً با توصیه به صبر و سازش زنان امکان‌پذیر نیست. آرامش خانواده نیازمند تغییر در نگرش‌ها و رفتارهای هر دو طرف است. در این میان، تقویت فرهنگ حمایتگری مردان، آموزش مهارت‌های ارتباطی و حل تعارض، ترویج مشارکت در مسئولیت‌های خانوادگی و به‌رسمیت‌شناختن نقش‌های مختلف زنان، می‌تواند به استحکام روابط زناشویی کمک کند.

مردی که همسرش را در مسیر زندگی تنها نمی‌گذارد، نه‌تنها به آرامش او، بلکه به امنیت روانی فرزندان و پایداری کل خانواده کمک می‌کند.

حمایتگری، امتیازدادن به زن نیست؛ بخشی از مسئولیت‌پذیری در قبال زندگی مشترک است.

انتهای پیام/